Theater Castellum - Alphen aan den Rijn

Grote zaal

De grote zaal van Theater Castellum, oftewel de VSB-Zaal, is centraal gelegen in het pand. Het toneel is 29 meter breed, 19 meter diep en 22 meter hoog, wat resulteert in een werkvloer van 551 m², en een inhoud van 12122 m³. De grote zaal heeft 749 zitplaatsen, 8 klapstoelen, 32 toegangsdeuren, 40 vaste speakers, 38 trekken en ook 24 gaten in de trekkenwand, 19 meter brede portaalbrug, een 5,60 meter diepe orkestbak en 22 "love-seats" in de zaal.

Elk werkgebied heeft zo zijn eigen jargon, zo ook het theater. Dit is op het toneel van Theater Castellum duidelijk te merken, aan de muren hangen 2 borden met de woorden Cour en Jardin. Dit is om aan te duiden aan welke kant van het toneel iemand zich bevindt:
Cour = rechts - stage-left,
Jardin = links - stage-right!

In theaterjargon is jardin (Frans voor 'tuin') de linkerkant van het toneel, gezien vanuit de zaal. De andere kant van het toneel heet cour (binnenplaats). Dat maakt het voor een regisseur eenvoudiger om aanwijzingen te geven aan toneelspelers en decorbouwers, voor wie de woorden rechts en links niet altijd duidelijk zijn.

Maar dit is geen tuin. Dit is een koer.

Waar zit links en waar zit rechts en hoe dat aan te duiden? Links voor de regisseur die alleen in de zaal zit te kijken is een ander links dan voor de acteurs die juist naar de zaal staan te spelen. Daarom werd er een universele afspraak gemaakt, afgeleid van het kasteel van Louis Quatorze. Men gebruikt in het theater de termen Jardin en Cour om links en rechts aan te duiden, waarbij de Jardin (de tuin) links vanuit de zaal aanduidt, want daar lag indertijd immers de tuin. Rechts van de zaal lag de binnenplaats, de Cour, waar de rijtuigen stonden te wachten en de soldaten wat rondhingen. Je zegt als regisseur dus niet tegen je acteur dat hij iets naar links moet maar iets naar de Jardin moet bewegen. Tot op de dag van vandaag.
Om in theatertermen te blijven, de Duitse toneelschrijver Bertolt Brecht die u kent van de Driestuiversopera, Baal, Man is man, De goede mens van Sezuan, Moeder Courage en vele andere stukken, schreef altijd een moraal aan het einde van het stuk. Hij zou gezegd kunnen hebben: Een tuin is een tuin en een koer is een koer.

De termen ‘côté cour–côté jardin’ betekenen respectievelijk rechts en links van het toneel voor de toeschouwer. Deze termen zijn ontstaan in de 17^de eeuw toen Molière vaststelde dat men in het theater niet gewoon over links en rechts kon spreken omdat dit voor speler en publiek verschillend was en tot grote verwarring kon leiden. De termen zelf zijn ontleend aan de Salle des Machines, die deel uitmaakte van het Palais des Tuileries, en zich tussen hof en tuin bevond. Voor 1789 gebruikte men de termen côté du roi (jardin) en côté de la reine (cour).

Helaas zitten er nog steeds gaten in de trekkenwand. Voor het indelen van de trekkenwand voor een betreffende voorstelling zijn onderstaande lijsten uit te printen en te gebruiken. Voor een digitale invulversie is contact op te nemen met de afdeling techniek.

Bediening van de trekkenwand (hier door de kerstman) Stakebrand Stalogic Centurion.

De grote zaal wordt niet alleen als theaterzaal gebruikt. In de 4 schoolvakanties doet de grote zaal dienst als filmzaal. Met een scherm van 12 x 5 meter is dit het grootste doek in de wijde omgeving en de grootste filmzaal met haar 749 zitplaatsen. Voor de filmprogrammering is het eenvoudig door te klikken op Cinema.